ارزيابي محيطي : ارزيابي محيطي يكي از مهمترين پيش نيازهاي استراتژي تحول ميباشد و شامل مطالعات و ارزشيابي مداوم و منظم عوامل رقابتي ، تكنولوژيكي ، اقتصادي، اجتماعي ، فرهنگي ، سياسي ، قانوني و حتي اقليمي ميگردد.  نتيجه ارزيابي محيطي شناسائي مجموعه اي از فرصتها ، تهديدها ،‌گرايشات و تحولات است كه خود نياز به تحول را مطرح ميسازند.

تعيين خلاء كارآئي : در اين مرحله مقايسه اي بين سطح كارائي بازاريابي فعلي بنگاه و سطح مطلوب بعمل ميآيد تا خلاء كارآئي شناخته شود.  معمولا“ خلاء كارآيي بازاريابي ناشي از تحولات اساسي و پيش بيني ندشه در محيط بيروني و بويژه بازار ميباشد و يا ممكن است حاصل سهل انگاريها و بي توجهي هاي مديريت باشد.

تعيين مسائل و موانع و مشكلات : تحول بدون شناخت موانع و مسائل و مشكلات مربوط به آن هرگز هدر دادن منابع و وقت و انرژي است.  يكي از مهمترين گامها براي تحول بررسي و مطالعه و درك كليه موانع و مسائل براي ايجاد تحول در بنگاه و از جمله در فعاليتهاي بازاريابي آن بنگاه ميباشد.  با شناخت و تعيين اين موانع و مسائل و رفع آنها سرعت تحول افزايش مي يابد. 

هدف گذاري و تعيين استراتژي تحول : تعريف و تعيين هدف هاي تحول و مسير و راه كارهاي آن يكي از حياتي ترين گامهاي هر نوع تحول در مديريت بازار و مشتري است.  در شرايط رقابتي آينده لازم است تا اهداف بازاريابي بنگاه ها به روشني بيان شده و راه كارهاي اصولي با توجه به هدفهاي تعيين شده و مقتضيات بنگاه و شرايط محيطي ارائه شوند.  هدفها و راه كارها بايد بصورت بلند مدت، ميان مدت و كوتاه مدت مشخص گردند و ارتباط آنها نيز به درستي ديده شود.

هدفهاي بازاريابي بايد از ويژگيهاي زير برخوردار باشند.

 به نيازهاي واحد بازاريابي توجه داشته باشند.

 قابل اندازه گيري و ارزيابي باشند.

 قابل دسترس باشند.

 در ابعاد زماني گوناگون تعريف شوند.

اجراء : براي اجراي هرگونه برنامه تحول لازم است تا علاوه بر آموزش و آگاه كردن نيروها در مورد حوزه تحول ، شرايط بستر سازي و آماده سازي و پذيرش نيز فراهم آيد.  ايجاد فضاي هم پذيري، انگيزشي و درگير شدن باعوامل تحول آفرين ميتوان اجراي برنامه هاي تحول را تسهيل و تسريع نمايد.

براي اجراي برناه تحول لازم است تا تحولات در حوزه اي محدود و بصورت نمونه صورت گرفته و با شناسائي موانع و مشكلات و نارسائيها مرحله اجراي نهائي دنبال شود.

ارزشيابي و پيگيري : داشتن سيستم ارزشيابي و پيگيري تحول در حوزه مديريت بازار و مشتري بر اساس بعضي شاخص ها و معيارها ميتواند كاستيها را شناسائي كرده و با اصلاحات لازم فرآيند تحول بهتر و مؤثرتر دنبال شود.

براي ارزيابي تحول درحوزه مديريت بازار ومشتري عوامل زير مفيد خواهند بود:

 بررسي و ارزيابي شاخص رضايت مشتريان.

 بررسي و ارزيابي ميزان فروش و سهم بازار و سهم نسبي بازار.

نتيجه تحول تحول در حوزه مديريت بازار و مشتري ميتواند در اركان بازاريابي نوين صورت گرفته و ارزيابي شوند كه عبارتند از:

 بازار شناسي ـ  شيوه ها ، ابزارها و تكنيكهاي تحقيقات بازاريابي و سيستم اطلاعات بازار.

 بازار سازي  ـ  ايجاد و افزايش سهم بازار با استفاده از ابزارهاي بازاريابي بعضي محصول، قيمت، توزيع و ترويج و تبليغ و ايجاد جايگاه مناسب.

 بازارداري ـ حفظ سهم بازار و موقعيت و جايگاه خود در بازار و ايجاد ارتباط پايدار با مشتريان و  ايجاد مشتريان وفادار.

 بازار گرايي‌  ـ مديريت بازار و بازاريابي شامل برناه ريزي، اجرا و نظارت و كنترل امور بازاريابي در بازارهاي داخلي و خارجي و اداره واحد امور بازاريابي براي دستيابي به مزيت رقابتي

 تهيه كننده : دكتر احمد روستا