X
تبلیغات
ILKIN - بررسی صادرات عسل استان اردبیل

بسمه تعالی

مقدمه

عسل، ماده غذايي پر رمز و رازي كه نشانه اي از اعجاز آفرينش مي باشد ، در زرق و برق كالا هاي خوراكي بي خاصيت به فراموشي سپرده شده است و مرغوب ترين نوع آن موسوم به سبلا ن مشتريان خود را از دست مي دهد.

روزگاري نه چندان دور، عسل سبلا ن خوراك گرانمايه اي بود كه به عنوان ره آوردي از اردبيل كالاهاي همراه مسافران را زينت مي بخشيد و اردبيلي ، خونگرم چند كيلويي از آن را بسته بندي       مي كرد تا تلخي بدرقه را با شيريني عسل رفع كند. هرچند با گذشت زمان وماشيني شدن زندگي ،عسل سبلا ن هم از گزند تقلب در امان نماند و گرفتار سوءاستفاده در توليد شد؛ اما نبايد فراموش كرد كه هنوز عسل هاي طبيعي را مي توان در اردبيل يافت و عسل هاي معمولي عرضه شده در فروشگاه هاي منطقه هم آنچنان بي خاصيت نيستند. با وجود اهميتي كه اين فرآورده در صادرات مواد غذايي غيرنفتي و     ارزآوري براي ايران دارد نه تنها در اين زمينه موفقيتي به دست نيامده است؛ بلكه ميزان فروش عسل از طريق خريدها و سوغاتي ها در اردبيل به طور قابل ملا حظه اي پايين آمده است .

اين محصول در حال حاضر به فراواني در فروشگاه هاي اردبيل يافت مي شود و قيمت آن در مقايسه با ساير محصولا ت بي خاصيت، بسيار پايين تر آمده است.

زنبور عسل از جمله حیواناتی است که فواید بسیار زیادی برای انسان دارد و بدون اینکه کوچکترین صدمه ای به طبیعت و محیط زیست بزند بهترین و با خاصیت ترین فرآورده غذایی انسان را تولید     می کند.

زیرکی، بی آزاری، سود دهی و تلاش گری از ویژگیهای زنبور عسل است و در قرآن مجید و روایات اهل بیت (ع) نیز به این ویژگیها و فواید بسیار ارزشمند این حشره اشارات زیادی شده است و این حشره مفید چرخه اکوسیستم را برای استفاده مجدد انسان تنظیم می کند.

عسل دارای ‪۸۰ درصد قند طبیعی است و غذایی زود هضم و ضد عفونی کننده دستگاه گوارش بوده و خود آن عاری از هرگونه میکروب و ویروس می باشد.

چهار پنجم وزن عسل را کربوهیدرات تشکیل می دهد و بقیه آن شامل پروتئین، املاح معدنی، عناصر معطر، آنزیم ها، ویتامین ها، گرده گل و آب است.

هر یکصد گرم عسل ‪ ۳۳۰ کیلو کالری انرژی تولید می کند و چربی ها را از بین می برد و برای سال خوردگان و بیماران مصرف آن بسیار مناسب است.

عسل دستگاه گوارش و حتی دستگاه تنفسی را ضد عفونی کرده و برای التیام زخم معده غذای موثری است .

تاریخچه وجود زنبور عسل :

مطالعات و بررسی های دانشمندان زیست شناس نشان می دهد که حداقل 150 میلیون سال است که موجوداتی بنام زنبور عسل (Honey Bee) در جهان زندگی می کنند. آنها برای زمانی که گلها و گیاهان به خواب زمستانی می روند و دیگر شهدی برای تغذیه زنبورها ندارند در درون کندوهای خود اقدام به درست کردن عسل می کنند. میزان عسل تولیدی آنها معمولآ بیشتر از آن مقداری است که خودشان نیاز دارند از این رو اغلب انسان خود را شریک آنها در استفاده از این فرآورده طبیعی می کند. 

زنبورهای عسل همانند مورچه ها جانورانی اجتماعی هستند که در درون کندوی خود کارها را تقسیم  می کنند، یک گروه از زنبورهای عسل که در یک کندو زندگی می کنند شامل یک ملکه (ماده)، تعدادی زنبور نر و تعداد بیشتری زنبورهای کارگر هستند.

بدون شک در ابتدا عسل باعث شده است که توجه انسان به سمت زنبور عسل جلب شود . قدیمی ترین اثر تاریخی که به برداشت عسل توسط انسان تعبیر شده است مربوط به هفت هزار سال قبل از میلاد است که در اسپانیا مشاهده گردیده است . این اثر شامل قیافه حک شده یک انسان بر سنگ است که  نردبانی را برای رسیدن به محل کلنی به کاربرده و ظرفی برای قراردادن شان های پر از عسل به کمر دارد . در حالی که زنبوران عسل کارگر در اطراف سر او به پرواز در آمده اند . یک اثر نقاشی که از روزگاری بعد از مورد بالا حکایت دارد ، از آفریقا بدست آمده و نشان می دهد که فردی همان عمل را انجام می دهد ، با این تفاوت که او برای دور کردن زنبورداران از دود استفاده می کند .

باستان شناسها حکایت می کنند که قبایل بدوی با جمع آوری عسل آشنا بوده اند . عده ای در برداشت عسل از وسایل دود کننده استفاده می کرده اند و عده ای برای داشتن عسل از لانه هایی که در صخره های تیز و مرتفع سنگی و در دره های عمیق قرار گرفته اند جان خود را به خطر انداخته اند . در بعضی از قبایل افرادی به طور منظم تنه تو خالی درختان را بررسی و برای برداشت عسل علامت گذاری می کردند . به نظر می رسد که این نشانه گذاری بیانگر این مطلب بوده است که این درختان مالکیت عام نداشته و همه نمی توانستند از آن استفاده کنند .

عسل در زندگی روحانی ، اجتماعی و اقتصادی مصریان باستان نقش مهمی بازی می کرده است . از حکاکیهای بجا مانده در پرستشگاه ها و دخمه های مردگان چنین بر می آید که عسل در آن روزگار اهمیت ملی زیاد داشته است ، در پاپیروس ها به اهمیت دارویی عسل اشاره شده است و در بیشتر داروها مقداری شیر و عسل به کار می رفته است ، مصریان قدیم از نوعی کوشاب که از جو ، عسل و گندم تهیه می شده است به مقدار زیاد استفاده می کردند ، زیرا الکل در دسترس آنها نبود . کتاب مذهبی یهودیان از سرزمین موعود چنین یاد می کند که در آن نهرهایی از عسل و شیر جاری است . در کتاب انجیل مسیحیان از عسل به عنوان مظهر فراوانی و نعمت یاد شده و در طومار بحرالمیت نیز از عسل نام برده شده ولی از زنبور داری اثری نیست .

در یونان باستان نیز عسل یکی از هدایای گرانبهای طبیعت انگاشته می شد . یونانیان تصور می کردند که خدایان چون خوراک بهشتی می خورند فنا ناپذیر و ابدی گشته اند . آنها تصور می کردند عسل یکی از اجزای مهم این خوراک بهشتی است .

قدیمی ترین فسیل زنبور عسل مربوط به  بیست میلیون سال پیش است که در موزه تاریخ طبیعی نیویورک نگه داری می شود ( نشانگر مقاومت زنبورعسل و تطابق با محیط ، برای حفظ بقا  آن است ) و از آنجا که همه موجودات نتیجه تکامل هستند چنین حدث زده میشود که گونه های ابتدایی آن مربوط به چهل  تا  پنجاه میلیون سال قبل می باشد.

آدمیان نخستین از روزگاران بس دراز از عسل استفاده می کردند در یک نقاشی که در غارهای بیکورپ اسپانیا وجود دارد مردی را نشان می دهد که در حال برداشتن عسل از یک کندوی طبیعی می باشد این تصویر مربوط به 12 هزار سال قبل از میلاد مسیح می باشد.

از روایت های قدیم هندی و مصریان باستان بر می آید که از عسل استفاده می کرده اند گویند در یکی از اهرام مصر ظرفی حاوی عسل یافتند که بعد از چند هزار سال هنوز همچنان سالم بوده است.

در سرودهای هومر ، در کتاب های دینی وصف عسل آمده است در قرن 8 ق – م در یونان برای پرورش زنبور عسل و استفاده از عسل آن مقرراتی وضع کرده بودند.

زنبور حشره ای است که در بیشتر بخش های جهان به جز نزدیکی قطب جنوب زندگی می کند بیش از 10000 نوع زنبور شناسایی شده است اما تنها زنبور عسل، عسل و موم می سازد که می تواند مورد استفاده قرار گیرد .

 

 

مروری بر تاریخچه و وضع زنبورداری درایران :

 

زنبورداری در ایران سابقه دیرینه داشته و یکی از حرفه های اصیل و قدیمی ایرانیها است . دشنه مفرغی منقش به شکل زنبور عسل و متعلق به هشتصد سال قبل از میلاد که در لرستان بدست آمده است و اکنون در موزه شهر بروکسل نگهداری میشود ، معرف قدمت آشنایی ایرانیها با این حشره مفید است.

با جستجوی کلمه عسل و احتمالأ زنبور عسل در اشعار بخصوص شعرهای بسیار قدیمی می توانیم از وجود قدمت زنبور عسل در کشور بیشتر مطلع گردیم . چون اگر کلمه عسل در کشور ایران پیدا        می شود خود به خود دلیل بر این است که زنبور هم در زمان نوشتن آن متون وجود داشته است . هر چه این ادبیات قدیمی تر باشند نشان دهنده قدمت زنبور عسل در این کشور خواهد بود .

در دورۀ‌ هخامنشيان نگهداري زنبور عسل در ايران رواج داشته و از عسل بعنوان يك ماده شيرين غذايي و دارويي استفاده مي كرده اند.

به عقیده اهالی خوانسار زنبورداری در آن منطقه حداقل سابقه پانصد ساله دارد . خیلی از زنبور دارهای این منطقه چند نسل از اجدادشان را که شغلشان  زنبورداری بوده است می شناسند یا با نام آنها آشنایی دارند . قسمت اعظم عسل خوانسار از گل گز تامین می گردد که خوشبوترین و خوشمزه ترین عسل می با شد.

نگهداري زنبور عسل در اكثر مناطق خوش آب و هوا و مستعد كشور زياده بوده و هست. آمار سالهاي اخير نشان مي دهد كه نگهداري كندو هاي بومي كم كشده وجاي خود را به كندوهاي مدرن داده است. در حال حاضر در كليه مناطق ايران به جز مناطقه كويري زنبور داري گسترش دارد.

پرورش زنبور عسل در اردبیل هم از سابقه طولانی برخوردار است و به علت مجاورت با کشورهای جماهیر شوروی سابق که عنوان بزرگترین تولید کننده عسل جهان را یدک می کشند ، اولین کندوهای مدرن به شکل امروزی توسط زنبورداران این استان وارد کشور شده است .

 

سهم تولید و اشتغال استان

استان اردبیل دارای مقام سوم کشوری در زمینه تولید عسل ، با تولید 5 درصد عسل کشور را داراست.

‪ ۱۱۸ هزار و ‪۹۰۰ کندوی عسل در استان اردبیل وجود دارد که از این تعداد ‪۱۱۴ هزار کندو پیشرفته و بقیه بومی هستند.

سالانه چهار هزار و ‪ ۶۶۸ تن عسل در استان اردبیل تولید می شود و شهرستان اردبیل با داشتن بیش از ‪۵۰ درصد از کندوهای زنبور عسل و بیله سوار با چهار درصد در این استان به ترتیب بیشترین و کمترین کندوی زنبور عسل را دارند.

بیش از سه هزار نفر در استان اردبیل در این حرفه فعالیت دارند که از این تعداد دو هزار و ‪۵۰۰ نفر زنبوردار هستند.

بطور میانگین از هر کندوی بومی در این استان هفت کیلوگرم و از هر کندوی پیشرفته ‪۱۸/۳ کیلو گرم عسل برداشت می شود.

مصرف سرانه این فرآورده در استان اردبیل ‪ ۳۷۰ گرم در سال است که مجموع آن ‪ ۴۰۰ تن می شود و بقیه عسلهای تولیدی استان مازاد بر مصرف می باشد. (سرانه مصرف در دنیا 200 گرم می باشد)

معاون برنامه ریزی و تدوین منابع درسی علمی کاربردی وزارت جهاد کشاورزی گفت: ‪۵۳۰ نفر در مقطع کاردانی رشته پرورش زنبور عسل از سال ‪۱۳۷۶ تاکنون در ایران فارغ التحصیل شده اند.

معاون دانشگاه علمی کاربردی(عزیزالله کمال زاده) در همایش اخیر انجمن علمی دانشجویی پرورش زنبور عسل در اردبیل افزود: ‪۱۰مرکز تحصیلی رشته پرورش زنبور عسل در ایران دایر است وی همچنین تعداد مراکز تحصیل در رشته پرورش زنبور عسل در مقطع کارشناسی در ایران را سه مرکز ذکر کرد و گفت: تاکنون از این مراکز ‪۷۵ نفر فارغ التحصیل شده اند که یکی از آن ها در اردبیل دایر است.

سهم صادرات استان اردبیل

در 6 ماهه اول سال 88 قريب به 70 درصد عسل توليدي دراستان اردبيل به ساير استان ها و کشورهاي خارجي صادرشده است. (خبر گذاری جمهوری اسلامی ایران)

این در حالی است که درسال گذشته افزون بر128 تن عسل توليد شده دراستان اردبيل به کشورهاي خارجي صادرشده بود ، که توليد عسل هاي ارگانيک به رونق وتوسعه صادرات اين ماده غذايي ارزشمند از استان کمک خواهد کرد .

به لحاظ پوشش گياهي وتنوع گل هاي موجود دردامنه هاي سبلان ، صنعت زنبورداري ازديرباز دراين استان رايج بوده وهم اينک در کل بيش از سه هزار و 700 نفر به عنوان زنبوردار ، تکنسين و يا کارگر درصنعت زنبورداري استان مشغول فعاليت هستند.

حجم صادرات قطعی عسل

به علت عدم همکاری سازمان های مرتبط آمار دقیقی از کشورهای صادر شده جمع آوری نشد . ولی صادرکنندگان عمده اردبیل شرکت کیمیا عسل و آقای بیگناه ازتولید کنندگان برتر کشوری هستند.

ولی صادرات عسل در 6 ماهه اول سال 88 به قرار زیر است (منبع گمرک اردبیل) :

ارزش       ماه

01/88

02/88

03/88

04/88

05/88

06/88

وزن (کیلو گرم)

2850

---------

---------

4833

37210

1260

ارزش دلاری

14250

---------

---------

24164

172700

5040

 

مشکلات سر راه صادرات استان

- بی توجهی به صادرات از جمله مشکلات سر راه صادرات است چرا که در تابستان سال 85 اولین اتحاديه  صادركنندگان  استان  اردبيل  تشكيل  و با برگزاري  نخستين  انتخابات  اعضاي  آن  تعيين  شدند. هدف  از تشكيل  اين  اتحاديه  را سازماندهي  و هدف مند كردن  و حمایت کردن از فعاليت هاي  صادراتي  تجار استان  ذكر شده است.

- عدم اعزام و پذیرش هیات های تجاری به خارج از کشور و عدم شرکت در نمایشگاهای برون مرزی در مقایسه با سایر استانها (مراجعه به جداول ضمیمه)

- دیگر عامل تاثیر گذار نبودن پایانه های صادراتی در سطح استان است.

- تبلیغات و بازار یابی ضعیف هم از جمله عقب ماندگی های استان در عرصه صادرات است.

عوامل موثر در صادرات عسل

- خشکسالی های اخیر باعث کاهش تولید چشمگیر عسل و به موازات آن صادرات شده است.

- قطع حمايت دولت از سال ۱۳۷۳ زنبور داران را مستاصل كرده است. در آن زمان ابزار و مواد اوليه توليد عسل به نرخ يارانه اي در اختيار تولید کنندگان قرار مي گرفت.

- ورود شهدهاي تقلبي به بازار از سوي بعضي افراد سودجو كه با افزودن اسانس ها، رنگ ها و عطرهاي خوشبو که تشخيص آن از شهدهاي اصيل براي اغلب افراد بسيار مشكل مي باشد و موجب بدبینی و نارضایتی مصرف کنندگان گردیده است.

- عدم ايجاد كارخانه هاي توليد و بسته بندي مرغوب عسل براي جلوگيري از تقلب و جلب رضایت مردم با اطمينان دادن بيشتر نسبت به بهداشت و پرخاصيت بودن اين ماده خوراكي.

- عدم برگزاری نمایشگاههای بین المللی و فقدان نشریات تخصصی در زمینه عسل

- عدم وجود تشویقات و تخفیفات برای صادر کنندگان از سوی ارگان های مرتبط

- عدم رعایت استانداردهای تعیین شده در سطح بین المللی در بسته بندی عسل

راهکارهای عملی برای بهبود صادرات

- آنگونه که تبلیغات و بازاریابی فراوان درباره تنقلات نه تنها بی خاصیت بلکه مضر مانند پفک نمکی، چیپس و نوشابه انجام می شود به این محصول پرخاصیت توجهی نمی شود. که باید نگرش اساسی به عسل اختصاص یابد.

- ایجاد کارخانه های تولید و بسته بندی عسل با استاندارد های بین المللی برای جلوگیری از تقلب در این فرآورده دامی موثر است.

- ارتقاي كيفيت  صادرات  ، بازاريابي  متناسب  با عرضه  و تقاضا و مشتري مداري و توسعه  صادرات غير نفتي در استان مورد توجه  قرار گيرد.

- افزايش  انگيزه هاي  كاري  بازرگانان  و صادركنندگان  را در گرو ترغيب  آنها از طريق  اعطاي  جوايز و تسهيلات  تشويقي  برشمرد.

- برگزاري  نمايشگاه هاي  بين المللي  براي  معرفي  توليدات  استاني  به  مشتريان  خارجي، ارتقاي  فعاليت  گمركات  مرزي  و ايجاد تشكل هاي  صادراتي  ضروري  است .

- توجه به پرورش نیروهای متخصص دانشگاهی در زمینه تولید عسل

 

عوامل موثر در بازاریابی :

به دو دسته تقسیم می شوند که به قرار زیرند :

عوامل غیر قابل کنترل

عوامل قابل کنترل

 

عوامل و شرایط محیط اقتصادی

عوامل و شرایط محیط سیاسی

عوامل و شرایط تکنولوژیکی

عوامل و شرایط جغرافیایی

عوامل و شرایط فرهنگی

عوامل و شرایط اجتماعی

 

تقسیم بازار

تعیین بازار هدف

جایگاه یابی

تعیین آمیخته های بازاریابی

 

 

عوامل اقتصادی :

رونق اقتصادی تولید کنندگان عسل و مقرون به صرفه بودن و در نهایت سود مناسب مهمترین عاملی است که می تواند برای تولید کنندگان و صادر کنندگان و تاجران عسل یک انگیزه ی بالقوه باشد . رونق اقتصادی در بخش تولیدکنندگان عسل موجب بهره گیری از علوم روز و در نهایت کیفیت بهتر و تولید انبوه می تواند صرفه ی اقتصادی بالایی برای حضور در بازارهای هدف در بر داشته باشد . عامل اقتصادی هم برای تولید کنندگان و هم مصرف کنندگان نهایی یک عامل تعیین کننده است .

 

 

عوامل سیاسی :

سیاست حمایت از تولیدات داخلی بعنوان یک عرق ملی چه در تولید و چه در مصرف کالای داخلی از جمله عسل می تواند تعیین کننده باشد . سیاست های حمایتی مانند اعطای وام های کوتاه مدت ، میان مدت و بلند مدت با بهره ی مناسب برای تولید کنندگان عسل و از میان بردن موانع و هموار کردن مشکلات سر راه عسل و حمایت از صنعت عسل و سیاست بازاریابی مناسب از طریق حضور دائمی و موفقیت آمیز در نمایشگاها و بازارها و همکاری دائمی سفارت خانه ها به منظور حضور در کشورهایی که عسل اردبیل می تواند در بازاریابی موفق باشد .

 

عوامل تکنولوزیکی :

بکارگیری تجهیزات پیشرفته در تولید و بسته بندی عسل علاوه بر اینکه قیمت تمام شده را به نسبت زیادی در مقایسه با روشهای سنتی بالا می برد و باعث سود آورتر شدن این صنعت می گردد منجر به بهبود کیفیت محصول عسل نیز خواهد شد . علاوه بر اینها صنعت تولید با تکنویوژی هایی مثل بسته بندی و چاپ و سایر فناوری ها گره خورده و لزوما" برای موفقیت باید از همه اینها در جهت پیشبرد مراحل تولید و فروش بهره جست   .

اصلاح نژاد زنبوران و پرورش زنبورانی با بازدهی بالا و متناسب با شرایط جغرافیایی استان اردبیل عامل دیگری در پیشبرد این صنعت خواهد بود.

 

عوامل جغرافیایی :

استان اردبیل در تولید عسل رتبه ی سوم را در کشور داراست و با توجه به پتانسیل های طبیعی استان می تواند حتی بعنوان قطب تولید عسل شناخته شود . به منظور بالا بردن میزان تولیدات عسل باید زنبورداران آموزش های کافی را در مورد زنبور ، مکان جغرافیایی و آب و هوایی که زنبور در آن زیست می کند دارا باشد . در امر صادرات ، استان اردبیل با توجه به اینکه دارای بازارچه های مرزی با منطقه ی قفقاز است از لحاظ جغرافیایی برای صادرات نسبت به مناطق مرکزی ایران با توجه به هزینه ی حمل و نقل یک منطقه ی فوق العاده به نظر می رسد . به منظور تسهیل در امر صادرات از طریق راههای زمینی استان اردبیل دارای راههای نسبتا" مناسبی برای ارتباط با منطقه ی قفقاز است .

 

 

 

عوامل فرهنگی :

عامل فرهنگ به عنوان یک موضوعی که می تواند چه در الگوهای مصرفی و چه در الگوهای تولید و چه در الگوهای بازاریابی مورد توجه قرار گیرد . فرهنگ تولید مانند معرفی زنبورداران برتر و الگو قراردادن آنان به عنوان تولید کنندگان نمونه عسل در منطقه و جا افتادن فرهنگ اینکه محصولات تولیدی استان از جمله عسل باید توان رقابتی را در رقابت با محصولات خارجی داشته باشد . به منظور حضور هرچه موفقتر در بازارهای جهانی باید فرهنگ بومی آن منطقه و نیز الگوهای مصرفی و کالاهای مشابه عسل نیز در نظر گرفته شود .

 

عوامل اجتماعی :

یکی از مهمترین ارکان موفقیت یا عدم موفقیت یک محصول است . یعنی اگر شغل یا حرفه ایی دارای یک چهره ی زشت باشد و اصولا" اگر حرفه یا شغلی خوب باشد ولی دارای یک تصویر بد در اذهان اجتماع باشد شکست خواهد خورد . تولیدکنندگان عسل در اردبیل به عنوان اینکه عسل دارای ارزش افزوده ی خوبی است و نسبت به سایر حرفه ها از لحاظ سرمایه ،کم هزینه تر و سهل تر است در میان مردم دارای دارای بعد اجتماعی خوب می باشد و روز به روز حرفه های مربوط به زنبورداری (چه تولیدکنندگان و چه صادر کنندگان و چه صنایع مربوط به عسل ) در حال رشد است و می توان از طریق تبلیغات در امر بازاریابی عسل مخاطبین زیادی را جلب کرد .

 

آمیخته های بازاریابی :

آمیخته های بازاریابی مجموعه ایی از ابزار بازاریابی است که شرکت با استفاده از آنها سعی در تحقق اهداف خود در بازار هدف دارد . مک کارتی چهار عنصر آمیخته بازاریابی را به شرح زیر تعریف کرده است ( محصول ، قیمت ، ترفیع ، توزیع ) :

محصول :

شامل مباحثی نظیر تنوع محصول  ، کیفیت ، طرح ، مشخصات ، نام تجاری ، اندازه ، بسته بندی ، ضمانتنامه ، خدمات و بازدهی .

قیمت :

شامل مباحثی نظیر تخفیف ، لیست قیمت ، اعتبارات ، مدت بازپرداخت و شرایط آن  .

 

ترفیع :

شامل مباحثی نظیر تبلیغ ، فروش حضوری ، پیشبرد فروش ، روابط عمومی و بازاریابی مستقیم .

توزیع :

شامل مباحثی نظیر کانالهای توزیع ، پوشش بازار ، موجودی محصول ، حمل و نقل و محلهای توزیع .

مهمترین عنصر موجود در آمیخته بازاریابی محصول است . محصول چیزی است که شرکت به بازار عرضه می کند و شامل طرح محصول ، کیفیت ، مشخصات ، نام تجاری و بسته بندی آن است . قیمت حساسترین عنصر آمیخته بازاریابی عبارتست از مبالغی که مشتریان در قبال تحویل گرفتن محصول پرداخت می کنند . سومین عنصر توزیع نام دارد که منظور از آن کلیه فعالیت هایی است که با هدف رسانیدن محصول به دست مشتری انجام می شود . ترفیع چهارمین عنصر آمیخته بازاریابی است که برای ایجاد ارتباط با مشتریان به کار می رود این ارتباط برای تشویق مشتریان به خرید محصول است .

 

تقسیم بازار و تعیین بازار هدف :

تقسیم بازار یا بخش بندی بازار هسته مرکزی استراتژی بازاریابی است ، چون استراتژی بازاریابی شامل دو بخش اساسی است :

1 – گزینش بازار هدف

2 – توسعه و تدوین برنامه بازاریابی موثر برای موفقیت در بازار هدف

از این رو بخش بندی بازار روندی است برای تشخیص و مجزا کردن ویژگی های خریداران به منظور

1)    انتخاب بازارهایی که سازمان می خواهد یا می تواند محصولات وخدماتش را به آن عرضه کند.

2)    طراحی محصولات و برنامه های بازاریابی برای پاسخگویی به احتیاجات خریداران مورد نظر.

 

تقسیم بندی بازار :

انسانها خواسته ها و احتیاجات متفاوتی دارند و اگر تفاوت در خواسته ها و احتیاجات نبود کار بازاریابان آسانتر می شد . بازاریابان با تقسیم بازار می توانند مشتریان را از نظر احتیاجات و واکنش یکسان در برابر عمل بازاریابان به گروههای مخصوصی تقسیم می کنند . گروههایی که از درون این تقسیم بندی بیرون می آید تقسیمات بازارند که تقریبا"  همگن هستند .

تقسیم بازار پاسخی به نیازهای گوناگون مشتریان و استفاده بهینه از منابع شرکت هاست . به علت وجود خرده بازارهای مختلف ، مسئولان کارخانه ها مجبور شده اند از استرتژی تولید محصولات گوناگون استفاده کنند .

در واقع تقسیم بازار سبب می شود تا تولید کننده برای عرضه محصول خود فعالیتهای گوناگونی انجام دهد ، از جمله تبلیغات مناسب برای ترغیب و متقاعد کردن خریداران مورد نظر به نحو مطلوب .

به عبارت دیگر تقسیم بازار یعنی شناسایی و گزینش آن قسمت از بازار که شرکت بهتر و موثرتر می تواند پاسخگوی نیازهایشان باشد .

بازوی تقسیم بازار ، سیستم اطلاع رسانی و تحقیقات بازاریابی است ، پیشرفت و تحولات مربوط به شبکه ارتباطات باعث شده است تا شناخت هر خرده بازار بهتر و سریعتر و اصولی تر صورت بگیرد .

 

معیارهای تقسیم بازار :

برای گروه بندی مشتریان و خرده بازارها باید معیارها و متغییرهای گوناگونی در بازار مورد توجه قرار گیرد پنج معیار اصلی برای تقسیم بازار عبارتست از :

1 – قابلیت افزایش سود و بازده سرمایه گذاری . مناسبترین روش برای تقسیم بازار روشی است که بیشترین فرصت ها را برای بهبود و بازده سرمایه گذاری ایجاد می کند . اگر این قابلیت از طریق عدم تقسیم بندی بدست می آید ، نباید هیچگونه تقسیم بندی صورت گیرد . سازمانهای غیرانتفاعی ، قابلیت خدمت مفید و موثر به مشتریان را معیار اصلی تلقی می کنند .

2 – مشابه بودن نیازهای خریداران در هر قسمت . خریداران بالقوه در هر قسمت از بازار باید بر مبنای فعالیتهای بازاریابی مانند طرح و شکل محصولات مورد نیاز یا نوع تبلیغات ، با هم شباهتهایی داشته باشند .

3 – متفاوت بودن نیازهای خریداران در قسمت های گوناگون بازار . اگر نیازهای خریداران در قسمت های مختلف بازار کاملا" متفاوت نیستند ، تقسیمات را باید محدود کرد . هر قسمت مجزا معمولا" فعالیت بازاریابی متفاوتی می طلبد که هزینه های بیشتری نیز ایجاد می کند . اگر در آمدها جوابگوی هزینه ها نیستند باید تقسیمات را محدود کرد و میزان فعالیت های بازاریابی را کاهش داد .

4 – امکان فعالیت بازاریابی برای دستیابی به یک قسمت . دستیابی به یک قسمت بازار ، نیازمند فعالیت بازاریابی کارا و سازنده است . اگر این فعالیت امکان پذیر نیست نباید بازار را تقسیم کرد .

5 – سادگی و هزینه تقسیم بازار به قسمت های گوناگون . مدیر بازاریابی باید طرح تقسیم بازار را به صورت نسبتا" ساده و با هزینه کم اجرا کند ، به همین دلیل باید بتواند از طریق تحقیقات ویژگی های خریداران بالقوه را مشخص کرده ، آنها را در قسمت های گوناگون جای دهد .

 

روش ها و متغییرهای تقسیم بازار :

برای تقسیم بازار راههای مختلفی وجود دارد و بازاریاب باید از متغییرهای مختلف استفاده کند . بطوری که این متغییرها به تنهایی یا به صورت جمعی ساختار بازار را نشان می دهد در اینجا بازار را بر اساس متغییرهای جغرافیایی ، جمعیت شناختی ، روانشناختی و رفتاری تقسیم کرد .

در جمعیت شناختی ( سن ، جنسیت ، درآمد )

روانشناختی ( سبک زندگی ، شخصیت )

رفتاری (موقعیت ها ، منافع مورد نظر ، وضعیت مصرف کننده ، میزان استفاده ، وضعیت وفاداری )

 

منابع

-         ماهنامه تخصصی بازار کشاورزی ایران - شماره  - 32

-         زنبور عسل  و پرورش آن - دکتر نعمت ا.. شهرستانی

-         اطلاعات سازمان بازرگانی و گمرکات استان اردبیل

-         دبیرخانه شورای عالی توسعه صادرات غیر نفتی

-         مدیریت بازاریابی - دکتر ونوس و همکاران

-         مقاله صادرات - نوشته دکتر احمد روستا

-         اطلاعات سازمان توسعه تجارت

-         سایت www.asal24.com

-         روزنامه جمهوری اسلامی

-         خبرگزاری فارس

-         همشهری  نیوز

-         خبرگزاری ایلنا

-         خبرگزاری موج

-         روزنامه کیهان

-         روزنامه رسالت

 



ارسال توسط حامد یوسف پور سولا

خرید شارژ

فروشگاه اينترنتي ايران آرنا

تفریح و سرگرمی

دانلود